ข้อควรรู้ กฎหมายและระเบียบข้อบังคับของโรงงาน

1. พระราชบัญญัติโรงงาน พ.ศ. 2535 และการแก้ไขเพิ่มเติม

พระราชบัญญัติโรงงาน พ.ศ. 2535 เป็นกฎหมายหลักที่ควบคุมการประกอบกิจการโรงงานในประเทศไทย โดยมีการแก้ไขเพิ่มเติมในปี พ.ศ. 2562 เพื่อปรับปรุงให้สอดคล้องกับสภาพเศรษฐกิจและสังคมปัจจุบัน การแก้ไขนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อให้การประกอบกิจการโรงงานมีความสะดวกและคล่องตัวมากขึ้น โดยเฉพาะสำหรับโรงงานขนาดเล็ก เช่น โรงงานที่มีเครื่องจักรไม่เกิน 50 แรงม้า หรือมีพนักงานไม่เกิน 50 คน ไม่จำเป็นต้องขอใบอนุญาตประกอบกิจการโรงงาน (ร.ง.4) แต่ยังคงต้องปฏิบัติตามมาตรฐานความปลอดภัยและสิ่งแวดล้อมที่กำหนด

 
2. ประเภทของโรงงาน

กฎหมายแบ่งโรงงานออกเป็น 3 ประเภทตามขนาดและความเสี่ยง ดังนี้

• โรงงานจำพวกที่ 1: เครื่องจักรไม่เกิน 20 แรงม้า และพนักงานไม่เกิน 20 คน ไม่ต้องขออนุญาต แต่ต้องแจ้งให้ทราบก่อนเริ่มดำเนินการ
• โรงงานจำพวกที่ 2: เครื่องจักรมากกว่า 20 แต่ไม่เกิน 50 แรงม้า หรือพนักงานมากกว่า 20 แต่ไม่เกิน 50 คน ต้องแจ้งและปฏิบัติตามเงื่อนไขที่กำหนด
• โรงงานจำพวกที่ 3: เครื่องจักรมากกว่า 50 แรงม้า หรือพนักงานมากกว่า 50 คน ต้องขอใบอนุญาตประกอบกิจการโรงงาน (ร.ง.4) ก่อนเริ่มดำเนินการ

3. ข้อบังคับเกี่ยวกับการทำงาน

ตามพระราชบัญญัติคุ้มครองแรงงาน พ.ศ. 2541 มาตรา 108 นายจ้างที่มีลูกจ้างตั้งแต่ 10 คนขึ้นไป ต้องจัดทำข้อบังคับเกี่ยวกับการทำงานเป็นภาษาไทยภายใน 15 วันนับจากวันที่มีจำนวนลูกจ้างครบตามที่กำหนด ข้อบังคับนี้ควรประกอบด้วยรายละเอียดเกี่ยวกับวันทำงาน เวลาทำงาน วันหยุด หลักเกณฑ์การลา วินัยและโทษทางวินัย การร้องทุกข์ และอื่น ๆ ที่เกี่ยวข้อง

4. มาตรการความปลอดภัยในโรงงาน

ความปลอดภัยในโรงงานเป็นสิ่งที่ต้องให้ความสำคัญอย่างยิ่ง นายจ้างมีหน้าที่จัดให้มีสภาพการทำงานที่ปลอดภัยและถูกสุขลักษณะ รวมถึงการจัดหาอุปกรณ์ป้องกันอันตรายส่วนบุคคลให้กับพนักงาน การฝึกอบรมเกี่ยวกับความปลอดภัย และการตรวจสอบสภาพแวดล้อมการทำงานอย่างสม่ำเสมอ

ในการจัดตั้งโรงงานการขออนุญาต มีด้วยกัน 3 แบบคือ

1. กรมโรงงานอุตสาหกรรม (Department of Industrial Works - DIW) กรมโรงงานอุตสาหกรรมมีหน้าที่กำกับ ดูแล และส่งเสริมการประกอบกิจการโรงงานอุตสาหกรรมในประเทศไทย โดยกฎหมายหลักที่เกี่ยวข้องคือ พระราชบัญญัติโรงงาน พ.ศ. 2535 ซึ่งกำหนดมาตรฐานและข้อบังคับในการดำเนินงานของโรงงาน นอกจากนี้ยังมี พระราชบัญญัติวัตถุอันตราย พ.ศ. 2535 ที่ควบคุมการใช้และจัดการวัตถุอันตรายภายในโรงงาน กรมฯ ยังออกประกาศและระเบียบต่าง ๆ เพื่อเสริมสร้างความปลอดภัยและความยั่งยืนในภาคอุตสาหกรรม

LINK : https://www.diw.go.th/webdiw/wp-content/uploads/2021/07/law-fac-2535.pdf

 
2. กระทรวงอุตสาหกรรมแห่งประเทศไทย (Ministry of industry)

1. พระราชบัญญัติโรงงาน

พ.ศ. 2535 เป็นกฎหมายหลักที่ควบคุมการประกอบกิจการโรงงานในประเทศไทย กำหนดมาตรฐานและข้อบังคับในการดำเนินงานของโรงงาน เพื่อความปลอดภัยและป้องกันผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อม

2. กฎกระทรวงและประกาศต่าง ๆ

กระทรวงอุตสาหกรรมได้ออกกฎกระทรวงและประกาศหลายฉบับเพื่อกำหนดรายละเอียดและแนวทางปฏิบัติสำหรับผู้ประกอบการอุตสาหกรรม เช่น กฎกระทรวงกำหนดประเภท ชนิด และขนาดของโรงงาน พ.ศ. 2563 ซึ่งระบุประเภทของโรงงานและข้อกำหนดที่เกี่ยวข้อง

3. ระเบียบและคู่มือต่าง ๆ

นอกจากนี้ ยังมีระเบียบและคู่มือที่ออกโดยหน่วยงานภายใต้กระทรวงอุตสาหกรรม เพื่อแนะนำและให้ความรู้แก่ผู้ประกอบการ เช่น คู่มือการกรอกแบบแจ้งข้อมูลการประกอบกิจการโรงงาน รายปี (ร.ง. 9) ซึ่งเป็นแนวทางในการรายงานข้อมูลประจำปีของโรงงาน

LINK : https://www.diw.go.th/webdiw/wp-content/uploads/2021/07/law-fac-2535.pdf

 
3. การนิคมอุตสาหกรรมแห่งประเทศไทย (Industrial Estate Authority of Thailand - IEAT) การนิคมอุตสาหกรรมแห่งประเทศไทยมีบทบาทในการพัฒนาและจัดการนิคมอุตสาหกรรมทั่วประเทศ กฎหมายหลักที่เกี่ยวข้องคือ พระราชบัญญัติการนิคมอุตสาหกรรมแห่งประเทศไทย พ.ศ. 2522 ซึ่งกำหนดอำนาจหน้าที่และการดำเนินงานของ กนอ. นอกจากนี้ยังมีระเบียบและข้อบังคับที่ออกโดย กนอ. เพื่อควบคุมและส่งเสริมการประกอบกิจการภายในนิคมอุตสาหกรรม เช่น การจัดตั้งนิคมอุตสาหกรรม การอนุญาตประกอบกิจการ และมาตรฐานด้านสิ่งแวดล้อม

LINK : https://www.dip.go.th/uploadcontent/boom_LAW/INDUST_006.pdf